Afgelopen vrijdag hebben we een eerste poging gedaan om zeegras te zaaien op het wad ten noorden van Griend. Deze plek hadden we een week eerder al bezocht om een luw stuk met de juiste hoogte uit te zoeken. Helaas bleek werken op het wad weer onvoorspelbaar te zijn: er bleef een klein laagje water op het wad staan wat het zaaien erg moeilijk maakte, ondanks de zorgvuldige voorbereidingen. Het doel was om iets meer dan 100 m2 wad in te zaaien met zeegraszaden die de hele winter in de koelcel zijn bewaard. Uiteindelijk hebben we maar zo’n 3 m2 in kunnen zaaien. Deze trip heeft ons echter weer veel geleerd over zaaimethodes die blijkbaar unieke aanpassingen nodig hebben voor elke locatie. Deze week wordt de rest van de zaden uitgezaaid.

Leeuwarder Courant en Omrop Fryslan hebben ook in de media aandacht besteed aan deze zaaioefening.

Twee weken geleden besteedde het Friesch Dagblad aandacht aan drones boven de Waddenzee. Nu drones steeds goedkoper worden en gemakkelijker verkrijgbaar vliegen er steeds meer drones boven natuurgebieden, waaronder de Waddenzee.

Ook voor onderzoek hebben drones veel potentie. Zo is tijdens de monitoring van het zeegrasherstelproject vorig jaar al gebruik gemaakt van een multirotor drone (quadcopter) door the Fieldwork Company. Met veel succes is zo op een vernieuwende wijze zeegras in kaart gebracht zonder dwars door het zeegrasveld te hoeven lopen om de planten te tellen. Ook kunnen de planten makkelijker vanaf hoogte in beeld worden gebracht dan vanaf de grond. Deze methode heeft dus veel potentie en zal ook komen groeiseizoen weer worden toegepast en verder worden ontwikkeld.

Drie weken geleden blogden wij dat op het wad ten noorden van Griend voorbereidingen waren getroffen voor het uitzaaien van zeegraszaad. Er werden schermen geplaatst om toekomstige kiemplantjes te beschermen tegen golven. Helaas bleek de dynamiek op die plek hoger dan gedacht: de schermen hebben de meest recente storm niet doorstaan. De schermen zijn verdwenen en er staan nu alleen nog een paar verdwaalde palen op het wad, midden in een nieuw geultje dat tijdens de storm is ontstaan.

Dit is een interessante bevinding, want deze plek zou dus ook niet zo geschikt zijn geweest voor de zeegraszaden. Deze hebben een iets beschuttere omgeving nodig om te kunnen overleven. Daarom hebben we vandaag met een team van onderzoekers het omringende wad verkend. 1,5 km van het scherm blijkt een mooi, luw stukje wad te zijn wat erg rijk is aan bodemleven. Kokerwormbedden en kokkelbankjes geven aan dat deze plek niet alleen potentieel geschikt is voor zeegras, maar ook voor veel waddieren. Hier zal het zeegraszaad volgende week geplant gaan worden. Hopelijk wordt het een succes!

Vorig jaar hebben we ontdekt dat veel groot zeegraszaden die we gebruiken voor het zeegrasherstel in de Waddenzee besmet zijn met een waterschimmel (Phytophthora gemini). Besmette zaden bleken minder kiemkracht te hebben en weinig besmette zaden ontkiemden (4%). Ook de zaden die we in augustus op Sylt hebben opgehaald bleken weer besmet te zijn. Om de kiemkracht te bepalen laten we de zaden nu kiemen op petrischalen (zie foto hieronder). Er lijken nu meer besmette zaden te kiemen dan vorig jaar, maar na de eerste kieming groeien ze niet meer door (zie bruinen kiempjes linksonder). Daarentegen komt uit de  niet-besmette zaden een mooi groen kiemplantje. Zo kunnen we met een simpel testje kijken hoeveel procent van de zaden kiemt en een schatting maken van de impact van de waterschimmel op de zaden die momenteel bewaard worden in de koeling.

 

Gisteren hebben the fieldwork company en de Waddenunit voorbereidingen getroffen voor het uitzaaien van zeegraszaad ten noorden van Griend in april. Hiervoor hebben ze een scherm gebouwd dat het zeegras moet beschermen tegen golven. Begin april komen er nog twee schermen bij en wordt er bepaald op welke afstand van het scherm er moet worden gezaaid om optimaal gebruik te kunnen maken van de golfbrekende werking van het scherm. Door de plaatsing van de schermen hopen we het zeegras nét dat extra steuntje in de rug te kunnen geven om op deze plek tot een succesvolle vestiging te kunnen komen.

Vandaag publiceren onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen, Radboud Universiteit en NIOZ een artikel in het vooraanstaande wetenschappelijke tijdschrift Current Biology over hoe droogte door klimaatverandering de samenwerking tussen kleine schelpdiertjes en zeegras kan verstoren, met grootschalig afsterven als gevolg.

Deze studie is uitgevoerd in het zustergebied van de Waddenzee, de Banc d’Arguin in Mauritanië. Dit is het gebied waar heel veel van onze wad- en zeevogels overwinteren. In 2012 observeerderen Nederlandse onderzoekers daar een bijzonder fenomeen: de groene zeegrasvelden bleken massaal af te sterven. Dit bleek het gevolg van extreme droogte in 2011, waardoor het belangrijke samenwerkingsverband (symbiose) tussen mosseltjes en zeegras, door dezelfde onderzoekers voor het eerst beschreven in 2012, faalde wat het afsterven versnelde.

Dit samenwerkingsverband komt in Nederland niet voor, maar in de (sub-) tropen zou het interessant zijn om rekening te houden met het belang van dit mutualisme bij bijvoorbeeld zeegrasherstel

 

Biologen van de Rijksuniversiteit Groningen, Radboud Universiteit Nijmegen en het NIOZ publiceren vandaag een artikel in het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings B waarin zij laten zien dat zeegrasvelden niet alleen de lokale biodiversiteit verhogen, maar ook de structuur en de samenstelling van het voedselweb.

Het bijzondere is dat zeegrassen dit niet rechtstreeks doen, door als voedselbron te fungeren, maar met name door structuur te bieden waar soorten zich in kunnen verschuilen en  aan vast kunnen hechten. Hetzelfde geldt voor een ander belangrijk kustsysteem: kwelders.

Het onderzoek heeft plaatsgevonden in de tropische zeegrasvelden van Mauritanië (Banc d’Arguin) en op de kwelders van de Oost-Amerikaanse staat Rhode Island.

De figuur hieronder illustreert wat er met een voedselweb gebeurt wanneer slijkgras (links) of klein zeegras (rechts) een onbegroeid systeem koloniseert.

 

Tijdens een veldbezoek aan Griend op 18 februari jl. is op het wad rondom Griend een patch klein zeegras (Zostera noltii) ontdekt. Bij deze bijzondere ontdekking zijn ongeveer 100 scheuten aangetroffen. In tegenstelling tot groot zeegras (Zostera marina) is droogvallend klein zeegras meerjarig. Dat wil zeggen dat de planten overwinteren in het wad, met name door te teren op de suikers en zetmelen die ze opslaan in de wortelstokken in de herfst.

Bent u ook wel eens (klein) zeegras tegengekomen op het wad? Meld het dan op waarneming.nl!

 

De nieuwste zeegrasnieuwsbrief is uit!

Lees hier over de laatste ontwikkelingen rondom het zeegrasherstelproject.

 

Deze week hebben onderzoekers de proef geoogst waarbij het effect van experimentele behandelingen op de besmetting van Phytophthora (sp. gemini – een soort die alleen in de zee voorkomt) op zaadkieming wordt onderzocht. In deze proef is gekeken naar hoe zowel zoutgehalte van het zeewater (van zoet tot het zoutgehalte van de Waddenzee) als een mogelijk bestrijdingsmiddel tegen de mariene Phytophthoras (koper) deze factoren beïnvloedt. De zaden zijn nu voor analyse naar een gespecialiseerd lab van de NVWA (Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit) gebracht. Hopelijk weten we over een maand meer! Wellicht zijn we dan een middel op het spoor dat Phytophthora-besmetting van de zaden kan verminderen. Voor meer informatie over  de effecten van Phytophthora-besmetting op zeegraszaad, zie publicaties.